در دنیا به چه منظور عبادت کردی؟
حبط بدین معناست که در اثر انجام اعمال ناشایست اعمال نیک فرد بیتأثیر گردد مگر آنکه توبه نماید. این امر نیز به هیچ وجه با عدالت منافات ندارد زیرا عدالت بدین معناست که با فرد به گونهای که شایستهاش میباشد برخورد نمایند و متناسب با اعمالی که انجام داده است جزا داده شود یا مجازات گردد.

یکی از موضوعاتی که در قرآن و روایات بدان توجه شده است مسئله حبط اعمال میباشد. در این زمینه میان متکلمان و مفسران اختلافاتی وجود دارد و برخی آن را منافی با عدالت میدانند.
در این مجال به بررسی اجمالی این مسئله بر اساس دیدگاه برخی عالمان شیعه پرداخته میشود.
معنای حبط
«حبط» در اصل به گفته راغب در مفردات به معنى این است چهار پایى آن قدر بخورد كه شكمش باد كند و چون این حالت سبب فساد غذا و بىاثر بودن آن مىگردد این واژه به معنى باطل و بىخاصیت شدن به كار مىرود.
در معجم مقاییس اللغة معنى آن را «بطلان» ذكر كرده است و به همین دلیل در آیه 16 سوره هود هم ردیف باطل ذكر شده مىفرماید: «أُولئِكَ الَّذِینَ لَیْسَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِیها وَ باطِلٌ ما كانُوا یَعْمَلُونَ» (دنیا پرستان كسانى هستند كه در آخرت جز آتش بهرهاى ندارند و آنچه را در دنیا انجام دادهاند بر باد مىرود و اعمالشان باطل مىشود) علامه طباطبایی نیز این واژه را به معناى باطل شدن عمل، و از تأثیر افتادن آن میداند.
این کلمه در قرآن جز به عمل نسبت داده نشده، از آن جمله فرموده است: «لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ، وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ». (زمر/65: اگر شرك بورزى بطور مسلم عملت حبط مىشود و از زیانكاران خواهى بود.)
و نیز میفرماید: «إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ، وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ، مِنْ بَعْدِ ما تَبَیَّنَ لَهُمُ الْهُدى لَنْ یَضُرُّوا اللَّهَ شَیْئاً، وَ سَیُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ، یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ، وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ».(محمد/ 33: به درستى كسانى كه كافر شدند و از راه خدا جلوگیرى نموده، با رسول به دشمنى برخاستند، بعد از آنكه راه هدایت بر ایشان روشن شد، بدانند كه به خدا هیچ ضررى نمىرسانند، و به زودى اعمالشان حبط مىشود، اى كسانى كه ایمان آوردهاید شما خدا و رسول را اطاعت كنید، و زنهار كه اعمال خود را باطل مكنید)
در روایات اسلامی نیز به این موضوع اشاراتی شده است. از آن جمله روایت شده است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
«وقتى قیامت به پا شود امت من سه طائفه خواهند شد:
ـ فرقهاى كه خداى تعالى را به خلوص عبادت مىكردهاند.
ـ فرقهاى كه خداى تعالى را به ریاء بندگى مىكردهاند
ـ فرقهاى كه خدا را عبادت مىكردند تا به سودى دنیوى برسند.
یکی از انواع ثوابها و عقابهایی که خداوند متعال در قرآن به مردم وعد و وعید داده است آن است که اگر کار نیکویی انجام دهند بدیهایشان را میپوشاند و اگر کار اشتباهی انجام داده و از ارتکاب به آن پشیمان نگشته و توبه نکنند مجازاتشان آن است که برخی از کارهای نیکشان به وسیله آن عمل زشت پوشیده شده و به اصطلاح حبط میگردد. این امر نیز به هیچ وجه منافاتی با عدالت باری تعالی نخواهد داشت